یک صاحب نظر مسائل اقتصادی در این زمینه به خبرنگار بانکداری نیوز گفت: به اعتقاد من قرض‌الحسنه یک سنت الهی است که هدف از آن گره گشایی از مشکلات مردم نیازمند است.

غلامرضا کیامهر ضمن بیان ان مطلب افزود: در نظام بانکداری جهانی چیزی به نام حساب قرض الحسنه که بدون هزینه باشد، یعنی به سپرده‌گذاران آن سود تعلق نگیرد، وجود ندارد.

پیش از انقلاب اسلامی نیز بانک‌های ما چیزی به نام حساب قرض‌الحسنه نداشتند، اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی و تصویب قانون بانکداری بدون ربا بخشی از فعالیت بانک‌های تجاری به حساب‌های قرض الحسنه اختصاص یافت.

وی اظهار داشت: البته همزمان با گشایش این حساب‌ها در شبکه بانکی موسسات دیگری هم تحت نام‌ها و عناوین مختلف ایجاد شدند که کار اصلی آنها اعطای وام‌های قرض الحسنه کوچک به افراد نیازمند بود.

این صاحب نظر مسائل اقتصادی با اشاره به مزیت‌های وجود چنین صندوق‌هایی، تصریح کرد: یکی از بزرگ‌ترین مزیت‌های منابع قرض‌الحسنه برای بانک‌های تجاری بدون هزینه یا کم هزینه بودن این منابع در مقایسه با سایر منابعی است که بانک‌ها از طریق سایر انواع سپرده‌گذاری جذب می‌کنند و به سپرده‌گذاران با توجه به نوع سپرده‌گذاری و مدت آن سود می‌پردازند.

کیامهر در خصوص حسابهای جاری در بانک‌ها گفت: یکی دیگر از منابع بدون هزینه بانک‌ها، حساب‌های جاری است که هیچگونه سودی به آنها تعلق اما حساب‌های جاری در عین بی هزینه بودن نمیتوانند به عنوان منابع مالی برای بانک‌ها به حساب آیند. چرا که وضعیت حساب‌های جاری دائماً در حال تغییرات است و بانک‌ها به بانک‌ها اجازه می‌دهد از منابع حساب‌های جاری برای پرداخت تسهیلات دراز مدت استفاده کنند.

وی تاکید کرد: بنابراین حساب‌های قرض‌الحسنه نوعی فضای تنفسی برای بانک‌ها به منظور تامین بخشی از سود و هزینه‌های جاری آنها به وجود می آورد.

چرا که بر خلاف آنچه گفته می‌شود تمامی وجوه حاصل از حساب‌های قرض‌الحسنه به صورت قرض‌الحسنه به متقاضیان وام داده نمیشود و بخشی از آن در اجرای پروژه‌های سودآور بانک‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

بنابراین اگر صرفاً به دلیل جنبه‌های معنوی حساب‌های قرض‌الحسنه بود، بانک‌ها تلاشی برای جذب منابع قرض‌الحسنه به خرج نمی‌دادند.

کیامهر ادامه داد: به همین دلیل برای انکه بانک‌ها بتوانند منابع بدون هزینه قرض‌الحسنه را به سوی خزانه‌های خود جذب کنند، اقدام به انجام تبلیغات و تعیین جوایزی برای دارندگان حساب‌های قرض‌الحسنه کردند.

تا این جای کار ایرادی وجود ندارد، یعنی اینکه هر بانکی می‌تواند به عنوان قدردانی از کسانی که اقدام به گشایش حساب‌های قرض الحسنه میکنند، پاداش‌هایی را برای انها در نظر بگیرد.

هر چند که اصولا کسانی که با میل و نیت قلبی و اعتقاد به ارزش معنوی و الهی سنت قرض‌الحسنه بخشی از وجوه خود را در حساب‌های قرض الحسنه بانک‌ها سپرده‌گذاری می‌کنند، قصد دریافت اجر و پاداش مادی ندارند، اما متاسفانه بانک‌های مشهور در یک دو دهه اخیر در یک مسابقه نفس‌گیر با یکدیگر در جذب منابع از طریق حساب‌های قرض الحسنه چنان تبلیغات پر سرو صدا و اغواگرانه به راه انداختند که ارزش‌های معنوی و الهی قرض الحسنه را به کلی تحت الشعاع قرار داده اند.

این صاحب نظر مسائل اقتصادی در خصوص ضعف اصلی تبلیغات مربوط به جوائز این حساب‌ها، اظهار داشت: بزرگترین ضعف این شیوه تبلیغاتی پر هزینه بودن ان است.

کیامهر در ادامه نحوه قرعه‌کشی جوائز این حساب‌های قرض‌الحسنه بانک‌ها را مشابه لاتاری و بخت آزمائی ذکر کرد و خاطر‌نشان کرد: قرعه‌کشی جوائز این حساب‌ها به بخت آزمائی تبدیل شده است.

یعنی اگر شیوه تبلیغات حساب‌های قرض الحسنه را به دقت ارزیابی کنیم متوجه خواهیم شد که تفاوتی میان انها با جوائز لاتاری‌های رایج در دنیا وجود ندارد. وی با ادای توضیحات بیشتر در این زمینه تصریح کرد: تنها تفاوت میان این دو شیوه لاتاری طولانی بودن زمان اعلام برندگان حساب‌های قرض‌الحسنه بانک‌هاست، یعنی در بخت آزمایی‌ها مردم هفته به هفته از نتایج بخت و اقبال خود در قرعه‌کشی‌ها و این‌که برنده شده اند یا بازنده آگاه میشوند، اما قرعه کشی جوائز حساب‌های قرض الحسنه بانکها سپرده‌گذاران را ماه‌ها چشم به راه فرارسیدن روز موعد نگاه می‌دارد و این چشم به راهی باعث ایجاد نوعی التهابات زیان بخش روحی در انها می‌شود.

کیامهر با اشاره به فریبنده بودن تبلیغات قرعه کشی حساب‌های قرض‌الحسنه گفت: رویکرد تبلیغات جوائز حساب‌های قرض الحسنه به قدری فریبنده و عاری از جوهر واقعیت است که مطالبات سپرده‌گذارانی که اغلب از اقشار متوسط یا کم درامد جامعه هستند به شدت و به‌صورت کاذب را افزایش می‌دهد و در روز موعد هنگامی که نتایج قرعه کشی اعلام و واقعیت‌های مروبط به جوائز حساب‌ها معلوم می‌شود کاخ رویایی میلیون‌ها سپرده‌گذار به یکباره فرو می‌ریزد و آثار و پیامدهای روانی و اجتماعی فروریختن کاخ رویاهای این افراد به صورت انواع نابه هنجاری‌های اجتماعی خود را در سطح جامعه نمایان میکند.

این صاحب نظر مسائل اقتصادی در خصوص درصد افراد برنده در قرعه‌کشی حساب‌های قرض الحسنه بانک‌‌ها، اظهارکرد: طبق قانون بانکداری بدون ربا در ارتباط با حساب‌های قرض‌الحسنه هر بانک مجاز است حداکثر تا 5درصد از وجوه جذب شده از محل حساب‌های قرض‌الحسنه را به جوائز اختصاص دهد. اینجاست که به فاصله عمیق بین تعداد برندگان و بازندگان این لاتاری بازی و بخت آزمایی بانکی پی می‌بریم.

وی ادامه داد: اگر تعداد برندگان اعلام شده در شعب هر یک از بانک‌ها را با آمار دارندگان حساب‌های قرض‌الحسنه آن بانک و شعب مقایسه کنید متوجه خواهید شد که تعداد برندگان در مقایسه با بازندگان به منزله قطره‌ای در مقابل اقیانوس است.

کیامهر تاکید کرد: بانک‌ها هرگز آمار میلیونی بازندگان سرخورده و افسرده جوائز قرعه‌کشی حساب‌های قرض‌الحسنه خود را اعلام نمی‌کنند تا مردم از واقعیت آگاه شوند.

این صاحب نظر مسائل اقتصادی در خصوص جوائز قرعه کشی حساب‌های قرض‌الحسنه خاطرنشان کرد: جوائز بزرگ و طلایی این قرعه کشی‌ها نیز در قیاس با سرمایه‌های انباشته شده مردم در بانک‌ها حکم قطره در برابر دریا را دارد.

اما متاسفانه تبلیغات جوائز حساب‌های قرض‌الحسنه بانک‌ها در هر دوره به قدری اغواگرانه و دور از واقعیت است که تقریباً اکثریت قریب به اتفاق کسانی که گمان میکنند حتما یکی از برندگان جوائز بزرگ و طلایی این قرعه‌کشی‌ها خواهند بود و ایجاد چنین تصوری توسط بانک‌های دولتی یا خصوصی در جهت خلاف حفظ سلامت روانی جامعه است.

وی تاکید کرد: بهترین پادزهر درمان این عارضه آن است که بانک‌ها صادقانه درصد جوائزی را که طبق قانون مجازند از منابع قرض الحسنه به جوائز قرعه‌کشی اختصاص دهند به صورت شفاف و صادقانه با مردم در میان بگذارند.

وی در در پاسخ به سوال خبرنگار بانکداری نیوز مبنی بر اینکه در صورتی که مردم از چنین واقعیتی آگاه شوند، آیا باز هم کسی حاضر به سپرده‌گذاری در این حساب‌ها خواهد بود گفت: امکان دارد با شفاف‌سازی واقعیت‌های مربوط به جوائز حساب‌های قرض‌الحسنه کسانی که صرفاً به امید دریافت جایزه در این حساب‌ها اقدام به سپرده‌گذاری می‌کنند از گردونه خارج شوند اما یقیناً بعد از سالم سازی محیط تبلیغاتی این حساب‌ها، افراد زیادی که هیچ‌گونه چشم داشتی به پاداش‌های مادی ندارند و تنها چشم به اجر معنوی ان دوخته‌اند اقدام به سپرده‌گذاری در این نوع حساب‌ها خواهند کرد و طبیعی است که سرانه حجم این قبیل سپرده‌گذاران بدون چشم داشت به مراتب بیشتر از سرانه سپرده‌گذارانی خواهد بود که به امید دریافت جازه صورت می‌پذیرد.

بانکداری نیوز در خصوص این موضوع اماده دریافت نظرات کارشناسان محترم بوده و از دیدگاه‌های کلیه صاحب نظران و مدیران ارشد بانکی استقبال می‌کند.